Als het gaat om luchtfiltratie in professionele omgevingen, komen er al snel drie afkortingen voorbij: EPA, HEPA en ULPA. Drie termen die op het eerste gezicht op elkaar lijken, maar die in de praktijk sterk van elkaar verschillen. En die keuze is allesbehalve willekeurig. Het verkeerde filter in de verkeerde omgeving kan namelijk kostbaar, of zelfs gevaarlijk zijn.
In dit artikel leggen we stap voor stap uit wat deze filtertypen zijn, hoe ze worden geclassificeerd en, misschien nog belangrijker, in welke omgeving welk filter thuishoort.
Absoluut filters: een categorie apart
Voordat we inzoomen op de verschillen, is het goed om te begrijpen dat EPA-, HEPA- en ULPA-filters worden aangeduid als absoluut filters. Ze vormen een categorie apart ten opzichte van gewone luchtfilters voor ventilatie en klimaatbeheersing.
Gewone luchtfilters worden getest en geclassificeerd volgens de ISO 16890-norm. Absoluut filters vallen onder een striktere Europese norm: EN 1822, aangevuld met de internationale ISO 29463. Die hogere normeisen zijn er niet voor niets. Absoluut filters worden immers ingezet in omgevingen waar zelfs de kleinste deeltjes een serieus risico vormen voor mensen, processen of producten.
Wat maakt een absoluut filter, absoluut?
Bij gewone luchtfilters wordt de filtratiegraad gemiddeld bepaald over een breed spectrum van deeltjesgroottes. Bij absoluut filters wordt gemeten op de meest kritische deeltjesgrootte: de MPPS (Most Penetrating Particle Size). Dat is de grootte waarbij een filter het minst efficiënt is. Door juist daar te meten, weet u zeker dat de opgegeven efficiëntie altijd de minimumwaarde is, niet een gemiddelde.
EPA: efficiënt, maar niet onfeilbaar
EPA staat voor Efficient Particulate Air. Het is het minder intensieve broertje van HEPA, maar zeker niet onbelangrijk. EPA-filters worden ingedeeld in drie klassen: E10, E11 en E12, met een minimale filtratiegraad van respectievelijk 85%, 95% en 99,5%, gemeten op de MPPS.
Een kenmerkend verschil met HEPA- en ULPA- filters, is dat EPA-filters niet individueel worden getest. Ze worden via bemonsteringstest geclassificeerd op basis van een productierun, waarbij voor filters van dezelfde klasse statistische steekproeven worden uitgevoerd. Daarmee zijn het betrouwbare en kostenefficiënte filters voor toepassingen die geen ultrakleine deeltjes hoeven te weren.
Wanneer kiest u voor EPA?
- Voorfilterstadia in complexe luchtbehandelingssystemen
- Werkplaatsen en industriële omgevingen met stofbelasting
- Voedingsindustrie en fijnmechanische productielijnen
- Farmacie en precisie-industrie (klasse E12)
HEPA: de gouden standaard in kritische omgevingen
HEPA staat voor High Efficiency Particulate Air en is wereldwijd de bekendste filterklasse voor hoogwaardige luchtreiniging. HEPA-filters worden onderverdeeld in twee klassen: H13 en H14, met een minimale integrale efficiëntie van respectievelijk 99,95% en 99,995%.
Wat HEPA onderscheidt van EPA, is niet alleen de hogere filtratiegraad, maar ook de manier van testen. Elk HEPA-filter wordt individueel getest en voorzien van een eigen testcertificaat. Dat certificaat vermeldt zowel de integrale efficiëntie (de algehele prestatie) als de lokale efficiëntie (de prestatie op het zwakste punt). Zo is er absolute zekerheid over de kwaliteit van elk afzonderlijk filterelement.
HEPA-filters vangen bacteriën, schimmelsporen, fijnstof en aerosolen, maar ook virussen, doeltreffend af. Dat maakt ze onmisbaar in omgevingen waar luchtkwaliteit direct invloed heeft op gezondheid en veiligheid. Denk aan operatiekamers, intensive care-afdelingen, farmaceutische productiefaciliteiten en cleanrooms.
Wanneer kiest u voor HEPA?
- Operatiekamers en zorgomgevingen (H13 is de standaardeis)
- Microbiologische laboratoria en onderzoeksfaciliteiten
- Farmaceutische productie onder GMP-richtlijnen
- Cleanrooms in de elektronica-industrie
- Quarantaineafdelingen en isolatieruimtes (H14)
ULPA: voor de meest veeleisende omgevingen
ULPA staat voor Ultra Low Penetration Air. Waar HEPA al uitzonderlijk presteert, gaat ULPA nog een stap verder. ULPA-filters worden ingedeeld in de klassen U15, U16 en U17, met minimale efficiënties van respectievelijk 99,9995%, 99,99995% en 99,999995%. Om dat in perspectief te plaatsen: een H14-HEPA-filter laat bij volledige belasting maximaal 5 deeltjes per miljoen door. Een U17-ULPA-filter laat er slechts 1 per 100 miljoen door.
Net als HEPA-filters worden ook ULPA-filters individueel getest middels een scantest, waarbij elke vierkante centimeter van het filteroppervlak wordt gecontroleerd op lekken en lokale afwijkingen.
Wanneer kiest u voor ULPA?
- Chipproductie en micro-elektronica (deeltjes van 0,1 µm en kleiner zijn al schadelijk)
- Farmaceutische isolatoren en aseptische productieprocessen
- Lucht- en ruimtevaart
- Kern technische installaties
- Nanotechnologie en hoogwaardige onderzoek omgevingen
Hoe kiest u het juiste filtertype?
De keuze voor EPA, HEPA of ULPA hangt af van meerdere factoren. De filtratiegraad is er een van, maar zeker niet de enige. Een hogere filterklasse betekent ook een hogere luchtweerstand (drukval), wat invloed heeft op het energieverbruik en de dimensionering van uw luchtbehandelingsinstallatie.
Relevante factoren bij de keuze:
- De aard van de omgeving: welke deeltjes of micro-organismen moeten worden geweerd?
- De geldende normen of richtlijnen voor uw sector (GMP, ISO 14644, zorgrichtlijnen)
- De drukval en het toegestane energieverbruik van uw installatie
- De gewenste levensduur en het onderhoudsinterval
- Maat- en aansluitspecificaties van uw bestaande filterhuizen of systemen
Bij TripleAir Technology ontwerpen en produceren wij EPA-, HEPA- en ULPA-filters volledig in eigen beheer, met uitsluitend Europese componenten. Elk HEPA- en ULPA-filter wordt individueel getest en voorzien van een eigen testrapport. Zo bent u niet alleen zeker van de klasse, maar ook van het individuele filterelement dat u installeert.
Meer weten over een filter op maat?
Heeft u een specifieke vraag over luchtfiltratie in uw omgeving, of wilt u weten welk filtertype het beste past bij uw installatie? Neem dan gerust contact met ons op. Wij denken graag met u mee, van een eenvoudige vervanging tot een complexe maatwerkoplossing.